Władze w Teheranie przekazały, że kolejne amerykańskie uderzenia nie zmienią ich warunków zakończenia wojny. W nocy celem ataku była wyspa Qeshm na południu kraju, a mediatorzy wciąż próbują zapobiec nowej, szeroko zakrojonej fali walk.
Kolejne uderzenia na wyspie Qeshm
Ahmad Nafisi, wicegubernator prowincji Hormozgan, potwierdził w poniedziałek rano, że Qeshm została zaatakowana. Według niego nie ucierpiały obszary mieszkalne ani handlowe, a ważna infrastruktura pozostała nienaruszona. Stany Zjednoczone nie potwierdziły tych nalotów wprost. Sekretarz stanu Marco Rubio powtórzył jednak, że podobne wcześniejsze ataki na wyspę miały charakter „defensywny”. Ostatni z nich przyznał w piątek prezydent Donald Trump, a celem były irańskie systemy obrony powietrznej i stacje radarowe.
Siedem żądań Iranu i sprzeciw Waszyngtonu
Teheran przedstawił siedem warunków zakończenia wojny. Należą do nich zniesienie amerykańskiej blokady południowych portów Iranu oraz zdjęcie sankcji. W dużej mierze oznaczają one powrót do memorandum z Islamabadu, podpisanego w czerwcu między obiema stronami, choć Iran dodał nowe zapisy dotyczące przyszłości cieśniny Ormuz. Rubio ocenił część tych postulatów jako „śmieszne i nierealistyczne”. Rzecznik irańskiego MSZ Esmail Baghaei odpowiedział, że „irański plan wciąż jest najbardziej logicznym planem na stole”.
Andreas Krieg z King’s College London uważa, że głównym problemem dla USA jest kolejność działań: Iran chce otrzymać korzyści z porozumienia, zanim zaoferuje ustępstwa. Według analityka ani Waszyngton, ani arabscy sąsiedzi Iranu nie zaakceptują długoterminowych korytarzy żeglugowych w Ormuzie zatwierdzanych przez Teheran. Rubio sprzeciwia się też żądaniu zakończenia działań wojennych w całym regionie, bo ograniczyłoby ono swobodę działania Izraela.
Osobną kwestią pozostaje program nuklearny. Iran twierdzi, że nie odda wysoko wzbogaconego uranu, który prawdopodobnie leży pod gruzami obiektów zbombardowanych w ubiegłym roku przez USA i Izrael. Dopuszcza natomiast jego rozcieńczenie. Międzynarodowi inspektorzy nie mają dostępu do irańskich obiektów jądrowych poza elektrownią w Buszehr. Sygnałem możliwego postępu w rozmowach jest zapowiadane na poniedziałek spotkanie Trumpa z premierem Kataru.
Cieśnina Ormuz pod presją
Irańskie władze ostrzegają statki przed „nieautoryzowanymi” trasami w cieśninie Ormuz. Rzecznik Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej zaprzeczył twierdzeniom USA, że wszystkie miny morskie zostały usunięte. Irańska telewizja państwowa podała, że w ciągu ostatnich 10 dni zaatakowano 11 tankowców, a cztery z nich nie mogły kontynuować rejsu. Media związane z Korpusem informowały też o atakach na systemy nawigacyjne w południowej części akwenu.
Trump zlekceważył ryzyko powrotu do wojny na pełną skalę, ale dodał, że amerykańska armia oznaczyła jako potencjalne cele infrastrukturę cywilną, w tym 38 mostów. Krieg spodziewa się, że Iran będzie stosował „kontrolowaną eskalację” zamiast natychmiastowej odpowiedzi. Jego zdaniem Teheran będzie też próbował przerzucić ekonomiczne skutki decyzji Waszyngtonu na państwa Zatoki, licząc, że same zaczną naciskać na Trumpa w stronę kompromisu.
Co to oznacza dla Polski
Polska nie jest stroną tego konfliktu, ale jego skutki mogą docierać do nas pośrednio. Cieśnina Ormuz to jeden z kluczowych szlaków światowego handlu ropą i gazem, więc zakłócenia żeglugi zwykle przekładają się na nastroje na rynkach surowców. Z czasem może to wpływać na ceny paliw i energii także w Europie, choć skala zależy od rozwoju sytuacji i trudno ją dziś przewidzieć.
Warto też pamiętać, że spór o sankcje i program nuklearny Iranu dotyczy również europejskiej polityki zagranicznej. Na razie z relacji wynika jednak, że o kształcie ewentualnego porozumienia rozstrzygają przede wszystkim Waszyngton, Teheran i mediatorzy z regionu.
Źródło: Al Jazeera – „Iran stands by demands to end the war as US ramps up military pressure”
